Letra de ligason :

Lo Congrès Lo Congrès

Corrector ortografic

Dab lo sostien de l’euroregion Navèra Aquitània/Euskadi/Navarra, Lo Congrès e la fondacion basca Elhuyar qu’an realizat un programa de desvolopament de corrector ortografic universau en occitan lengadocian e gascon.

Que s'ageish d'un utís normatiu deu Congrès perpausat a gratis au gran public tà l'editor de tèxtes LibreOffice, los navigators internet Chrome e Firefox, atau com lo logiciau de messatgeria Thunderbird. L’equipa de lexicografia deu Congrès que miè un tribalh de normalizacion grafica e ortografica a partir de las òbras deu Congrès e deus sòcis sons (Basic, vèrb’Òc, tèrm’Òc, top’Òc, o enqüèra Loflòc) entà perpausar un utís de referéncia taus aprenents (escolars, estudiants, adultes) e usatgèrs de la lenga.

Teledescargar :

LINGUATEC, cooperacion scientifica e transferiment de tecnologias de la lenga occitan-basco-aragonés

Lo Congrès permanent de la lenga occitana qu’a aviat ua aliança transfronterèra – LINGUATEC – dens l’encastre deu dusau aperet a projèctes deu programa 2014-2020 deu POCTEFA (Programa de cooperacion transfronterèra Espanha-França-Andòrra, finançat peus fons europèus FEDER).

LINGUATEC qu’ei un projècte de compte har de desvolopament de las ressorsas e deus utís numerics de las lengas pirenencas qui amassa lo Congrès permanent de la lenga occitana (Navèra-Aquitània), Euskaltzaindia-Real academia de la lengua vasca, la Universidad del País vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea, la fondacion Elhuyar (Euskadi), la Sociedad de gestión e de promoción del turismo aragonés – SLU (Aragon), lo CNRS-Delegacion regionau de Mieidia-Pirenèus (Occitània). L'Ofici public de la lenga basca, l'Ofici public de la lenga occitana, l'Institut occitan Aquitània et le CIRDÒC (Occitània) que son membres associats deu projècte.

L’objectiu qu’ei - mercés a la cooperacion transfronterèra e lo transferiment de technologias - de desvolopar e espandir ressorsas navèras e aplicacions linguisticas innovantas tà l’aragonés, lo basco e l’occitan : traductors automatics, reconeishença vocau, sintèsi vocau, corrector ortografic, analisi sintaxic e morfosintaxic. Aqueths utís numerics de difusion bèra qu’an l’objectiu de contribuir au desvolopament e a l’intercompreneson numerica entre las divèrsas lengas atau com l’amelhorança de la lor transmission e de la lor difusion.

Aquera iniciativa que repren tanben los èishs màgers deu diagnostic e de la huelha de rota de desvolopament numeric de l’occitan gavidat per l’ADEPFO en 2014. Aqueth document-encastre, au quau èran associats representants deu Ministèri de la Cultura e de collectivitats, que perpausa un programa d’accion tà desvolopar las ressorsas numericas tà l’occitan. Com ac dit l’estudi europèu Meta-Net, qu’ei un enjòc deus màgers tà l’aviéner de las lengas - e donc de las politicas lingüisticas - au quau e’s pòt respóner de faiçon eficaça dab un minimum de metodologia e de mejans.

LINGUATEC (EFA227/16) « Desvolopament de la cooperacion transfronterèra e deu transferiment de coneishença en tecnologias de la lenga » qu’ei un programa retiengut peu segond aperet a projèctes deu Programa de Cooperacion Territoriau Espanha-França-Andòrra POCTEFA (2014-2020) qui a per objectiu lo transferiment de tecnologias e lo desvolopament de ressorsas e d’aplicacions lingüisticas innovantas en aragonés, basco e occitan.

Mei d'entersenhas sus : linguatec-poctefa.eu

Programme financé par le Fonds Européen de Développement Régional

Programa finançat peu Hons Europèu de Desvolopament Regionau

ROLF (Ressorsas Utís Lengas de França : alsacian, occitan, picard )

Occitan e navèras tecnologias

ROLF qu’ei ua aliança entre lo Congrès permanent de la lenga occitana, CLLE-ERSS (CNRS/Universitat Tolosa Joan-Jaurès), Habiter le monde (Universitat d’Amiens) et LiLPa (Universitat d’Estrasborg) sostienut dens l’encastre de l’aperet a projèctes 2017 « Lengas e numeric » de la Delegacion generau a la lenga francesa e a las lengas de França-Ministèri de Cultura e la Comunicacion.           

Aqueth projècte qu’ei la continuitat deu projècte ANR RESTAURE (RESsorsas informatizadas e Tractament Automatic tà las lengas REgionaus) en lo quau se desvolopèn divèrsas ressorsas e utís TAL (Tractament automatic deu lengatge) tà tres lengas de França : alsacian, occitan et picard. Las realizacions deus objectius de RESTAURE(1) que son suu bon camin. Totavètz, que realizèn los desvolopaments de faiçon concertada mes independenta tà las tres lengas. L’idea d’aquera proposicion qu’ei de definir tà las ressorsas lexicaus un format unic qui premetrè de crear lo medish tipe de ressorsa tà las tres lengas, de perpausar ressorsas qui aurèn lo format e la anotacions identicas (dab per exemple los medishs jòcs d’etiquetas tà las categorias similaras en las diferentas lengas) e d’aver utís d’ajuda a la creacion d’aqueras ressorsas partetjadas tà las tres lengas.   

Que realizèn los desvolopaments de faiçon concertada mes independenta tà las tres lengas dab l’objectiu de crear un lexic de las formas flechidas per cadua. L’idea d’aquesta proposicion qu’ei de religar los lexics de cadua de las tres lengas entre eths en utilizant lo francés com lenga pivòt e de desvolopar formats comuns tau desvolopament mutualizat de ressorsas e d’utís.

Mercés au desvolopament concertat tà las tres lengas, que’s poderà tanben perpausar au gran public ua purmèra version en occitan deu clavèr predictiu (previst en la huelha de rota de desvolopament numeric de l’occitan(2) gavidada peu Congrès), e tanben en alsacian e en picard.

*1 http://restaure.unistra.fr
*2. http://www.locongres.org/images/docs/feuille_route_numerique_occitan_fr.pdf

Lou Tresor dóu Felibrige

Lou Tresor dóu Felibrige

Lo Congrès, en partenariat amb lo CIRDÒC, a realizat una edicion numerica dau Tresor dóu Felibrige (Lo Tresaur dau Felibritge segon la nòrma classica) de Frederic Mistral. Lo diccionari occitan istoric es disponibla en linha en format Flipbook, que permet de reviure l'experiéncia dau libre de papier. Mai presenta tanben leis avantatges dau numeric, amb per exemple la possibilitat de faire de recèrcas indexadas en plen tèxte o de marcapaginar.

Podètz picar un mot dins lo motor de recèrca, e auretz la lista de totei lei paginas ont aqueu mot apareis. Lo Congrès vos a vougut semondre un otís ergonomic, ludic e de bòn partejar subre lei rets socialas.

Es estat realizat gràcias a un partenariat amb lo CIRDÒC - mediatèca occitana qu'a numerizat lo diccionari de papier. L'edicion numerica es estada mesa en linha a l’ocasion dau centenari de la mòrt de Mistral. Aquel eveniment s'es debanat dins l'encastre de la dubertura de la bibliotèca virtuala Frederic Mistral au dintre d'Occitanica, la mediatèca numerica.

Presentacion del projècte de diagnostic e fuèlha de rota pel desvolopament numeric de la lenga occitana

Lo Congrès permanent de la lenga occitana es urós de vos presentar la restitucion del projècte « Diagnostic e fuèlha de rota pel desvolopament numeric de la lenga occitana 2015-2019 ».

De ressorsas e utisses numerics plan utiles per l’occitan son estats fargats aquestas darrièras annadas dins mai d’un domeni e gràcias a divèrsas iniciativas. Podèm mençonar, per exemple, pel patrimòni, l’informacion, la documentacion, las produccions en linha qualitadosas del CIRDÒC e tanben de l'InÒc Aquitània, totes dos membres del Congrès, pels contenguts enciclopedics e lexicals la Wikipèdia ont l’occitan es de mai en mai representat, de trabalhs universitaris en cors coma lo Thesòc e BaTeLòc, per l’audiovisual la jove OCtele, etc.

L’estudi de la DGLFLF-Ministèri de la Cultura e de la Comunicacion1 sus la plaça de las lengas de França sus l’Internet parla per l’occitan d’una « remarcabla efervescéncia associativa » qu’es pas de bon mesurar e suggerís amb rason que las novèlas iniciativas se fagan « en collaboracion entre los sectors ».

Lo Congrès per sa part s’es consacrat tre sa creacion a l’ofèrta als usatgièrs, jos forma numerica, d’apleches lingüistics de referéncia : multidiccionari, conjugador, basa terminologica, basa toponimica, nòrmas e òbras normativas.

O sabèm totes ça que la, l’occitan a encara un grand retard dins lo numeric, mai que mai dins las tecnologias avançadas del lengatge (TAL) que son ara plan importantas per l’estatut, l’utilizacion e l’avenidor d’una lenga. L’abséncia d’aquelas TAL per l’occitan, d’estudis o fan plan veire, es un factor suplementari de marginalizacion per la nòstra lenga.

Es per aquò que Lo Congrès decidiguèt l’an passat de prepausar un metòde e un encastre operacional per se mainar d’aquel domeni de la nauta tecnologia. L’integrèt dins lo programa 2014 presentat a sos membres a l’amassada generala.

Daissarai a los que l’an coordonat la presentacion del trabalh mas vòli mençonar lo biais original e innovador de sa realizacion.

Es amb l’èime que menèt a la constitucion del Congrès que se causiguèt de metre en plaça un dispositiu collegial qu'associèsse a l’encòp los decideires publics2 e los operators de recèrca, de transmission e de difusion de la lenga3. Aquel larg partenariat que Lo Congrès a volgut deuriá permetre de garantir la qualitat e de facilitar l’apropriacion e la difusion pels diferents actors qu'an participat.

Aqueles trabalhs son estats realizats dins l’encastre d’una « recèrca-accion », çò que vòl dire que los estagiaris, ja, per d’unes, sovent implicats dins aquela mena de trabalh, son estats los actors de lor formacion e los productors del document. De meses, son estats confrontats a la tecnicitat d’aquelas questions del numeric e de las TAL.

An rescontrat d’expèrts internacionals, manejats de metòdes e tecnicas novèls per arribar a fargar un diagnostic e prepausar de preconizacions. Podèm pensar qu’aquel biais de far e la còla qu’a trabalhat menaràn una presa de consciéncia dels enjòcs, una dinamica e la creacion d’una cultura comuna susceptibla de melhorar la nòstra expertisa e las practicas dins aqueles domenis.

Vòli quichar tanben sul fach qu’aquela produccion pòt, plan solide, èsser esmendada, enriquida, melhorada per devenir la basa d’ una accion comuna per las annadas que venon. Totas las contribucions complementàrias seràn planvengudas e calrà far benlèu de prioritats.

Mercegi l’ADEPFO (Associacion pel Desvolopament dels Pirenèus per la Formacion) e los membres del comitat de pilotatge del projècte d’aver bravament sostengut Lo Congrès dins aquela iniciativa qu’auriam pas pogut capitar sens eles.

Mercegi la Fondacion basca Elhuyar e la societat Media.Kom qu'an organizat e enquadrat aqueles trabalhs e nos an fach beneficiar de lor granda experiéncia dins aqueles domenis que mestrejan plan mai que non pas nosautres…

Mercegi Benaset Dazeas, director del Congrès e Aura Seguièr, webmèstra del Congrès per aver aprestat e coordonat aquela formacion e capitat a la menar a bona fin dins lo temps previst. Mercegi totes los qu'an participat al projècte.

Avèm ara de proposicions de desvolopament per las annadas que venon. Nos daissèm pas espaurugar per la terminologia tot còp emplegada dins lo rapòrt : fin finala es question de còrpus de bona lenga per far de bons diccionaris e donar de matèria per diferentas aplicacions, traductor automatic, corrector ortografic, clavièr predictiu, d’aplicacions que per totas las lengas son de mai en mai utilas.

Aquel document es una primièra per l’occitan mas somiem pas. Demòra per far. Sabèm ben que « la fe sens òbras mòrta es » mas cal ben dire tanben que « la fe sens mejans mòrta es ».

Daissarem pas aquelas proposicions dins un tirador. Baste sián la font d’una vertadièra entrepresa collectiva amb per clau una programacion budgetària a la nautor dels enjòcs per la lenga.

D’unes projèctes son amodats mas es indispensable per capitar que los diferents actors, de la recèrca universitària a las entrepresas en passant per las institucions que sostenon l’occitan sián plan associats. Es indispensable tanben que se tròbe de crèdits de la recèrca, de las politicas lingüisticas de l’Estat e de las collectivitats territorialas, de l’Euròpa, de la cooperacion interfrontalièra.

Avèm ben aquí tot un programa.

Gilabèrt Mercadièr
President del Congrès permanent de la lenga occitana

1 Inventaire des ressources linguistiques des langues de France, realizat en aliança dab ELDA, 2014. Estudi complet descargader deu site de la DGLFLF ençà.

2 Ministèri de la Cultura e de la Comunicacion, DRAC Aquitania, Regions Aquitània, Miègjorn-Pirenèus, Lengadòc-Rosselhon, Departament dels Pirenèus-Atlantics, Departament dels Pirenèus-Hauts, Vila de Tolosa

3 Universitat Tolosa-Jean Jaurès, Lo Congrès permanent de la lenga occitana, CFPÒc Aquitània, CFPO Miègjorn-Pirinèus, CIRDÒC, InÒc Aquitània, Capòc, Edicions Reclams, FIMÒc, OCtele, Ràdio País, Vistedit, collectiu Ça-i

Veire tanben :

Huelha de rota 2015-2019 tau numeric occitan

Ressorsas e utís numerics deus utiles tà l’occitan que son estats hargats aquestas darrèras annadas gràcias a divèrsas iniciativas en divèrs maines : patrimòni, contienguts enciclopedics e lexicaus, tribalhs universitaris, audiovisuau, etc.

Totun la lenga que pateish un retard màger : aplicacions tau gran public, hialats sociaus, jòcs vidèos, telefonets intelligents, tots que son enjòcs màgers - sustot tà las navèras generacions a qui avem de transméter la lenga - e l'obrador qu'ei deus bèths.

En per'mor d'aquò Lo Congrès, dab lo sostien de l'ADEPFO (Associacion de desvolopament deus Pirenèus per la formacion) qu'a decidit de miar ua afranquida inedita arron aquera question deu numeric occitan, mei que mei tà çò de las tecnologias lengatgèras.

Atau un vintenat de personas representativas de l'usatge sociau de l'occitan (ensenhament, formacion, institucions, mèdias, Universitat) qu'an miat amassa un estudi de ueit mes dab l'ajuda de dus organismes d'Euskadi : la societat de formacion Media.kom e la fondacion Elhuyar. Qu'an tanben encontrat especialistas de las tecnologias de lengatge tà las lengas basca, catalana, bretona e galesa.

L'objectiu qu'èra la produccion d'un document-quadre qui ei adara perpausat a las collectivitats partenàrias entà que sia integrat e hicat en òbra en l'encastre de las politicas lingüisticas publicas. Aqueth document, adara disponible, que hè purmèr un diagnostic de l'estat actuau deu numeric occitan dab un inventari de çò qui existeish (diccionaris en linha, correctors ortografics, etc.) e puish ua lista deus besonhs en utís e ressorsas : traductors automatics, clavèr predictiu taus telefonets, etc.

Aquestes que son repertoriats en ua huelha de rota 2015-2019 dab calendèr tà la lor realizacion.

Bibliografia

  • ALIBERT Louis. Dictionnaire occitan-français sur la base des parlers languedociens, Toulouse : I.E.O. , 1966, 700 p.
  • ALLIERES Jacques. Atlas linguistique de la Gascogne : le verbe. Vol 5. CNRS. 1971.
  • AVRIL Joseph-Toussaint. 1980-1982, Dictionnaire provençal-français : suivi d'un vocabulaire français-provençal, Raphèle-les-Arles : Culture Provençale et Méridionale, 1980-1982, 481 p.
  • BOISGONTIER Jacques. Atlas linguistique et ethnographique du Languedoc oriental (ALLOR). Paris: CNRS, III . 1981-1986.
  • BONNAUD Pierre. Nouveau Dictionnaire général français-auvergnat, Saint-Etienne : Créer, 1999, 776 p.
  • COLLECTIU, Thesoc, base de données linguistique, Université Nice-Sofia Antipolis, site internet, http://thesaurus.unice.fr/
  • COMITE D’ETUDES GASCON DE LANGUE OCCITANE DES HAUTES-PYRENEES. Atau que’s ditz, Dictionnaire français-occitan (Gascon des Hautes-Pyrénées). Tarbes : Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 1998, 152 p.
  • COROMINES Joan. Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana, Barcelona : Curial Edicions Catalanes , Caixa de Pensions "La Caixa", 1980-2001, 10 vol. (xlvii-850, 1120, 1054, 962, 996, 977, 1007, 1000, 623, 966 p.).
  • COUPIER Jules. Dictionnaire français-provençal, Gignac-la-Nerthe : Edisud, 1995, 1511 p.
  • DHÉRALDE Léon. Dictionnaire de la langue limousine: Diciounàri de lo lingo limousino : Limoges, Société d’Ethnographie du Limousin, de la Marche et des régions voisines, 1968, vol. 1, 214 p.
  • DUFAUD Joannès. 1998, Dictionnaire français - nord-occitan, Nord du Vivaray et du Velay, Saint-Julien-Molin-Molette : Jean-Pierre Huguet Editeur, 1998, 330 p.
  • FAURE Andrieu. Diccionari d’Alpin d’oc, Gap : (document pdf) 2009, 488 p.
  • FETTUCIARI Jòrgi, MARTIN Guiu, PIETRI Jaume. Dictionnaire Provençal/Français, Aix-en-Provence : CREO Provence ,2003, 571 p.
  • GARCIN Etienne. Le nouveau dictionnaire provençal-français, Marseille : Roche, 1823, 385 p.
  • GILLIERON Jules et EDMONT Edmond. Atlas linguistique de la France (ALF) [Paris : Champion, 1902-1910]. Bologna. Rééd.1968.
  • GILLIERON Jules et EDMONT Edmond, Atlas linguistique de la France : suppléments. Paris : Champion, 1920, 1308 p.
  • GONFROY Gérard. Dictionnaire normatif limousin-français, Tulle : éd. Lemouzi, 1976 [imp], 226 p.
  • HONNORAT Simon-Jude. Vocabulaire français-provençal, Raphèle-lès-Arles : Culture provençale et méridionale, 1988, 301 p.
  • GROSCLAUDE Michel, GUILHEMJOAN Patric, NARIOO Gilbert. 2004, Dictionnaire français - occitan (gascon), Orthez : Per Noste, 2004, 1133 p.
  • LAUX Christian. Dictionnaire français - occitan, languedocien central, Puylaurens : IEO, 2004, 557 p.
  • LAVALADE Yves. Dictionnaire français - occitan, Limousin - Marche - Périgord, 1ère édition (1999), Dourgne : Lucien Souny, 2001, 571 p.
  • LÈBRE Elie, MARTIN Guy, MOULIN Bernard. Dictionnaire de base français - provençal, Gap : CREO , Provença, 1992, 431 p.
  • LESPY Vastin et RAYMOND Paul. Dictionnaire béarnais ancien et moderne, 2 tomes en un vol. Genève : Satkine Reprints, 2 tomes en 1 vol., 1970, 840 p.
  • LÉVY Emil. Petit Dictionnaire provençal-français, Raphèle-Lès-Arles: Culture Provençale et Méridionale, 1991, 387 p.
  • MISTRAL Frédéric. Lou Tresor dóu Felibrige, Culture provençale et méridionale, 2 vol. Ediition originale 1877. 1979, 1196-1165 p.
  • MOUTIER Louis, Dictionnaire des dialectes dauphinois, I.E.O.-Drôme et ELLUG, 2007, 897 p.
  • OMELHIÈR Cristian. Petit Dictionnaire français-occitan d’Auvergne selon les parlers d’Auvergne méridionale (pays de Massiac et Cézallier), Aurillac : Ostal del Libre, 2004, 326 p. , coll. Parlem
  • OMELHIÈR Cristian. Petiòt Diccionari occitan d’Auvernhe francés: Auvernhe meijornal, Aurillac : Ostal del Libre, 2008, 543 p. Colll. Parlem
  • PALAY Simin. Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes, [édition originale 1932, 2ème édition 1963].Paris : CNRS Éditions, Escole Gastou Febus, 1991, 1053 p.
  • RAPIN Cristian. Diccionari francés-occitan: segon lo lengadocian, 5 volumes. Bouloc,: I.E.O. e Escòla Occitana d’Estiu, 1991, pagination multiple
  • RAVIER Xavier. Atlas linguistique et ethnographique du Languedoc occidental (ALLOc). 4 vol. Paris : CNRS, 1978-1993.
  • RAYNOUARD François-Just-Marie. Lexique roman ou Dictionnaire de la langue des troubadours comparée avec les autres langues de l'Europe latine. 6 vol. Paris : Silvestre, 1826-1844.
  • RÈI-BÈTHVÉDER Nicolau. 2003, Dictionnaire de la Gascogne toulousaine, Puylaurens : IEO, 2003, 309 p.
  • REICHEL Karl-Heinz. Grand Dictionnaire Général Auvergnat-Français, Nonette : Créer, 2005, 878 p.
  • SUMIEN Domergue. La standardisation pluricentrique de l’occitan : nouvel enjeu sociolinguistique, développement du lexique et de la morphologie. Thèse. Linguistique occitane. Association internationale d’etudes occitane, Brepols, 2006, 501 p.
  • UBAUD Josiane. Dictionnaire orthographique, grammatical et morphologique de l’occitan : selon les parlers languedociens, Canet : Trabucaire, 2011, 1161 p.
  • VERGÉS BARTAU Frederic. Petit diccionari : castelhan-aranés (occitan), catalan-francés, aranés (occitan)-castelhan, catalan-francés, Vielha : Conselh Comarcau dera Val d’Aran, 1991, 340 p.

Veire tanben :

Crèdits e remerciaments

Direccion scientifica : M. Romieu, vicepresident del Conselh lingüistic, V. Riviere, membre del Conselh lingüistic.

Equipa scientifica :  M. Romieu, vicepresident del Conselh lingüistic, P. Pojada, membre del Conselh lingüistic

Coordinacion, referent pedagogic : G. Mercadier, president del Congrès permanent de la lenga occitana

Lexicografia : V. Rivière, Fl. Marcouyre, C. Chapduelh , membre del Conselh lingüistic, A. Escudé , D. Fabié, E. Fraj, membre del Conselh lingüistic, S. Pugin, C. Valmary, P. Sebat, G. Mercadier.

Relectura, correccions : V. Rivière, C. Chapduèlh, M. Romieu

Desvolopament e tractament de las donadas : D. Château-Anaud

Armonizacion de las donadas : Aure Séguier

Amb lo sosten de :
Euroregion Aquitània-Euskadi Université Toulouse Jean Jaurès

Veire tanben :

Sòcis deu conselh lingüistic

Basa lexicau occitana istorica en linha

Basa lexicau occitana istorica

Lo Congrès qu’a aviat la creacion d’ua basa descriptiva de dadas qui amassa las entradas lexicaus presentas dens los diccionaris, lexics e glossaris hèits de l’Edat Mejana enlà. Qu’a per objectiu d’estar un diccionari scientific descriptiu de la lenga occitana, de bon accedir en linha entaus especialistas e public avisat. Que serà aisidament consultader, modificader e extensible mercés a las TIC.

Aqueras òbras de las longas que hè hrèita entà miar un tribalh lexicografic avançat. Que serà un còrpus scientific tà la coneishença completa de la lenga e entà la creacion d’autes utís lexicografics : diccionaris d’orientacion, lexics especializats, etc.

Lo CIRDÒC Aqueste projècte que serà miat en partenariat dab lo CIRDÒC – Centre Interregionau de Desvolopament de l’Occitan – qui ei operator de la Bibliotèca Nacionau de França dens l’encastre d’un projècte granàs de numerizacion de tot lo patrimòni occitan. Lo projècte que compren ua fasa de numerizacion de l’ensemble deus diccionaris occitans e diccionaris occitans istorics. Lo Congrès que portarà l’autoritat scientifica qui hè besonh entà constituir ua basa de dadas exaustiva e valida a partir de diccionaris e d’entradas identificadas.

Lo tèrm'Òc, basa de dadas terminologica occitana

term'Òc

Los lexics occitans qui estón publicats dinc adara qu’avón divèrsas escadenças e que's presentan dab mei d'ua forma : quantitativa, dab o shens definicions, publicats en format papèr o non, en linha o pas… Que hè besonh de valorizar çò qui existeish en hant compte de las caracteristicas tecnicas e politicas que la terminologia occitana encontrarà dens un aviéner pròche.

L’objectiu deu tèrm'Òc qu’ei de perméter en purmèr un accès unic d’aqueths lexics au gran public, mercés a ua mesa en coeréncia d’aquestes (format, còrpus, tractament de las variantas, etc.) e a l’integracion dens ua basa de dadas comuna publicada sus internet.

La màger part d’aqueths lexics qu’an, a partir d’un còrpus francés, tèrmis occitans dab per cas sinonimes, e sovent ne tractan pas qu'ua varianta. Que s’agirà d’aviar un plan de desvolopament deus lexics existents segon los principis d’accion deu Congrès : valorizacion de las fòrmas comunas e respècte de las variantas de l’occitan, atau com definits dens lo diccionari elementari deu Congrès.

Lo Basic, introduccion

Lo Basic, diccionari elementari francés-occitan en linha

Per Gilabèrt Mercadièr, president del Congrès permanent de la lenga occitana

Lo Basic es un lexic referencial e ortografic francés-occitan (comun gascon-lengadocian per començar) que se vòl, a tèrme, un diccionari unic per totes los locutors e usatgièrs de l'occitan, quala que siá lor varianta. Per una entrada en francés, prepausa la forma occitana comuna e/o las formas especificas a las grandas variantas.

Origina del projècte

L’idèa del Basic – lexic francés-occitan per l’ensemble de la lenga, integrat uèi al dicod'Òc, es nascuda d’un objectiu, d’un dels principis del Congrès e d’unas constatacions sociolingüisticas.

Un dels objectius, un dels principis del Congrès es de contribuir a confortar l’unitat de l’occitan e la consciéncia d’aquela unitat en respectant sa diversitat.

Las constatacions son :

  • un cop èra Mistral, Piat e maites prenguèron en compte l’ensemble de la lenga, mas gaireben totes los lexics e diccionaris modèrnes en grafia classica son dialectals o dins un estandard que, de fach, pòt pas èsser acceptat pertot.
  • los qu’aprenon la lenga o fan doncas, mai que mai, amb de lexics e de diccionaris que lor fan veire pas qu'un tròç de la lenga, la de lor granda « zòna dialectala », çò que confòrta pas la consciéncia de l’unitat. Al contrari pòt far creire a d’unes que i a mai d’una lenga e que l’occitan es pas la lor.
  • tròp de monde dison encara « nosautres parlam pas l’occitan, parlam aquò o aquò » o « nosautres disèm atal » coma se aquò se disiá pas, se podiá pas dire endacòm mai, alara que, sovent, aquò se tròba als quatre caires d’Occitània.
  • se cultivan las diferéncias e se valorizan pas pro las convergéncias.

Valorizar l’unitat dins la diversitat

Lo Basic es un lexic qu’es estat concebut amb un èime centripèt, per valorizar l’unitat dins la diversitat, far veire çò comun, çò que se revèrta e que, jol vestit cambiadís de la prononciacion, d’una evolucion o d’una grafia diferenta, ven ben de la meteissa soca. Far veire tanben çò qu’es especific, emblematic de tala o tala granda varianta e qu’es un critèri d’adesion.

Totes los qu’an participat a aquel trabalh son estats sovent estonats de veire que trapavan de similituds ont las esperavan pas.

Lo Basic, en mai de favorizar la consciéncia de l’unitat de la lenga, deu permetre de relativizar la variacion e sustot de facilitar l’intercompreneson entre variantas, la dubertura a l’ensemble de l'occitan que manca sovent.

Un còp èra la variacion pausava benlèu mens de problèmas pels locutors. Lor èra familiara, mai coneguda que l’es pels locutors e aprenents de uèi qu’utilizan mai que mai lo francés. La lenga occitana servís sovent a se diferenciar, e i a una tendéncia a quichar mai sus las diferéncias que non pas sus las semblanças. Cal d’utisses modèrnes que prengan en compte l’ensemble de la lenga e de sas variantas. Un lexic en linha ne pòt èsser un dins l’espèra del grand diccionari general de la lenga que nos cal, e que lo Congrès e son Conselh lingüistic n’an decidit e amodat la creacion.

Fargar lo Basic amb aqueles objectius es pas estat de bon far, que curiosament s’es plan mai estudiat la variacion que non pas çò comun, çò que se sembla. Pas de bon far tanpauc de reglar lo cursor per causir çò comun, çò que se revèrta, çò qu’es especific e que cal servar.

  • S’es tròp naut, lo cursor esclafa de variacions que lo monde i son sensibles. Se se reconeisson pas pro dins çò que lor es prepausat, i a pas d’adesion e sens adesion, i a pas d’avenidor. Se la distància es tròp granda, pòt menar a un refús, una repulsion, quitament de çò prepausat.
  • Se lo cursor es tròp bas, dona la prioritat a la variacion, alara çò comun, çò que se revèrta, se vei pas pro.

Perqué una version provisòria ?

Quand comencèrem, nos mainèrem pas plan de tot lo trabalh que demandava lo Basic se voliam prene d’un còp l’ensemble de la lenga. Comprenguèrem, en faguent lo quasèrn de las cargas e los primièrs ensages amb un escapolon de mots, que seriá long. Vegèrem que nos podiam pas apevar, curiosament, sus gaire d’estudis prealables sul sicut del vocabulari comun. Nos caliá tornar a las fonts que son los diccionaris, los atlasses lingüistics. Lo multidiccionari e la basa lexicala del Congrès nos faguèron ganhar fòrça temps.

Nos caliá tanben mobilizar la coneissença de la lenga de uèi qu’aviá la còla, a començar per sos directors scientifics. Se caliá ça que la malfisar de la tendéncia centrifuga d’unas fonts a donar la prioritat a çò qu’es plan especific, localizat, alara que, al contrari, cercàvem de’n primièr se i aviá quicòm de comun e las semblanças. Se caliá malfisar tanben de las accepcions que pòdon cambiar d’una varianta a l’autra.

Se sèm estats, pel moment, dins l’obligacion de nos limitar al lexic occitan del Lengadoc e de la Gasconha, al sens geografic, istoric e lingüistic, es per mai d’una rason :

  • es aquí que i a lo mai d’escolans qu'estúdian l’occitan ;
  • las collectivitats territorialas d’aquelas regions son las que mai ajudan lo Congrès e l’ensenhament de l’occitan ;
  • de responsables d’aquelas regions èran demandaires d’un lexic d’aquela mena ;
  • i aviá urgéncia e èra pas possible dins los delais donats de prene en compte l’ensemble de la lenga.

Començam doncas per un pichon Basic, parcial e provisòri, per doas grandas variantas, en esperant de poder trobar, se l’experiéncia demòstra l’interès d’aquela produccion, los mejans, las competéncias e las collaboracions indispensables per alargar lo prètzfach cap al Levant e al Nord, a tota la lenga. Baste siá !

Aquel lexic se vòl pas normatiu e mai se cal ben far de causidas. Lo pus sovent la causida es pro evidenta, mas dins de cases es plan malaisida e, vira revira, manja plan temps. Lo Basic es pel moment un ensag dubèrt que va èsser experimentat per de professors e lors escolans.

Un trabalh collectiu

Mercegi lo vintenat de personas qu’an participat a aquel trabalh, de laboratòri d’un biais, sens precedent, en començant per Patrici Pojada e Maurici Romiu, membres del Conselh lingüistic del Congrès que, en mai de nos conselhar e guidar, an contribuit a nos formar. Una mencion especiala tanben per Domenge Château-Annaud pel desvolopament e tractament de las donadas e per Vincent Rivière, co-autor, per sa participacion a la concepcion e a la coordinacion del trabalh. Enfin tornar mai un brave mercé a Maurici Romiu, vicepresident del Conselh lingüistic, qu’a acceptat la pesuga responsabilitat (per pas dire lo risc !) d’una longa, menimosa relectura e correccion.

Accedir al Basic : dicod'Òc

Veire tanben :

Inventari de las publicacions lingüisticas de referéncia

Diccionaris

La lingüistica occitana es marcada per un paradòxe : s'es d'efièit particularament rica en tèrme de produccions - s'espandisson a mai sus mantun sègle - aquelas son escampilhadas e pas totjorn conegudas del public. Del meteis biais, existisson pas de documents de sintèsi que recensen l'ensemble dels diccionaris, gramaticas, metòdes d'aprendissatge, preconizacions liguisticas publicats al jorn d'uèi.

Es doncas necessari de procedir a un inventari general que permetrà de definir una basa referenciala de trabalh pels trabalhs del Congrès, tot en respondent - mercés a una edicion limitada - als besonhs d'un grand public en cèrca de preconizacions o d'otisses lingüistics.

D'un biais general, Lo Congrès bota a disposicion del public aprenent sus son site internet d'otisses lingüistics : bibliografias, nòrmas ortograficas, fichas gramaticalas e de fraseologia, etc.

Android

Clavèr predictiu en occitan

Ortografia

Correctors ortografics en occitan