Baste 2026 siá pas l’annada calamitosa que son tantes a nos aver anonciada e que l’actualitat d’aquesta passa fa crentar.
Vertat es que las situacions internacionala, francesa e occitana fan pensament...
Los que aviam espelits al lendeman del segond masèl mondial poguèrem somiar un còp èra, prestits d’umanisme, a de progrèsses sens fin de tota mena. Ailàs, las marranas, las guèrras, las misèrias qu’un temps semblavan aver mermat se son tornadas descabestrar… Urosament, çaquelà, que la medicina e la tecnologia inventan de contunh e nos podèm regaudir que progrèssen mai que non pas la politica…
L’intelligéncia dicha artificiala fa miranda e lo Congrès la sap metre al servici de l’occitan. Pr’aquò d’unes dels fondators d’aquela « intelligéncia » digitala son espaurugats per çò que pòt menar : s’es pas plan regulada, podriá vassalizar, agrolir, demesir l’intelligéncia umana, balhar mai de poder a d’unes per dominar los autres. D’unes dictators ne son quitament a pensar que van poder, en se faguent empeutar d’organes novèls per cambiar los esquiçats, venir tan vièlhs coma Matusalèm lo pepin de Noè... e créisser encara per la força lor impèri. Baste un novèl Chaplin nos faga un Lo Dictator e un Los Tempses modèrnes de duèi per nos ajudar a ne rire e a nos malfisar…
E l’occitan dins tot aquò ?
Lo rapòrt senatorial sus la mesa en òbra de la lei del 21 de mai de 2021 « relativa a la valorizacion patrimoniala de las lengas regionalas e a lor promocion » a plan fach veire que la lei èra pas plan aplicada e prepausa de reajustaments interessants. Baste la paralisia politica actuala dure pas tròp per tornar lançar l'aplicacion de la lei. Pour Que Vivent Nos Langues que lo Congrès n’es membre se’n va mainar.
D’unas lengas regionalas coma lo basc e lo còrse an ben drech ça que la a de mejans especifics importants mas la convencion per l’occitan que calguèt tres ans per aprestar, sonca per doas regions, es pas ges a la nautor dels enjòcs e dels besonhs. Presenta pas cap d’objectiu precis e, pel moment, ofrís pas de mejans especifics per poder aplicar la lei. Cal tre ara plaidejar amb los elegits e las collectivitats per que sa declinason academica siá mai volontarista. Nos podèm prevàler d’una opinion publica que demòra favorabla, los sondatges l’an encara dich recentament. Per çò qu’es de l’unitat e del nom de l’occitan o lenga d’òc lo ministèri de l’Educacion a tornat mesclar lo nom de l’ensemble occitan e de sas varietats coma se i aviá pas cap d’unitat. Calguèt per mai d’un camin rapelar las bonas denominacions. Se cal regaudir que l’AIEO (Associacion internacionala d’estudis occitans), aja escrich per aquò al Ministèri.
Lo Congrès, per sa part, coma decidit al darrièr Conselh d’administracion a tanben demandat lo restabliment dels noms definits per la lei Deixonne, lo rapòrt Cerquiglini de 1999 e los concorses del Capes e de l’agregacion d’occitan-lenga d’oc, nom qu’ a lo meriti d’èsser federator.
Malgrat aquel contèxte malaisit, lo Congrès amb lo sosten de las collectivitats territorialas e del ministèri de la Cultura a plan menat en 2025 son trabalh fondamental de produccion de material linguistic al servici dels usatgièrs e lo va contunhar en 2026. D'aplicacions novèlas son estadas creadas coma per exemple lo Vèrbòc que ara a integrat l’occitan lemosin e de jòcs per facilitar l’aquisicion. Maitas se preparan : la realizacion de la plataforma linguistica (Diccionari general informatizat de la lenga occitana) e toponimica (en partenariat amb l’IGN) va avançar en 2026. Los progrèsses realizats pel programa Linguatec-IA, ressorças, tecnologias e IA per las lengas del Pirenèus foguèron presentats lo 7 de novembre a l’universitat de Tolosa-Joan Jaurès e van èsser confortats en 2026.
Avèm una còla valenta e motivada que teni a mercejar e collaboram amb d’autras associacions e organismes coma l’ÒPLO, lo CIRDOC, l’universitat e lèu amb l’IEO per la toponimia. Collaboram tanben amb de partenaris araneses, catalans, aragoneses e basques (Consòrci transfrontalièr Linguatec-IA).
Per clavar vos disi doncas :
Plan bona annada,
de jòia e santat acompanhada,
amb la lenga nòstra als pòts
lo mai que se pòt.
Gilabèrt Mercadièr
President deu Congrès permanent de la lenga occitana